Wat voeren jongeren online uit? Nederland in cijfers 2020 CBS

In 2024 was 25 procent van de 16- tot 18-jarigen en 30 procent van de 18- tot 24-jarigen slachtoffer. Van de jonge vrouwen van 16 tot 18 jaar is ruim een derde (36 procent) slachtoffer geweest van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Bi-plus vrouwen en mensen die zich identificeren als non-binair/genderqueer zijn relatief vaak slachtoffer (respectievelijk 34 en 31 procent).

Eigendomsdelicten, zoals inbraak en diefstal, blijven een significant probleem. Desondanks zijn de cijfers voor deze misdrijven in sommige regio’s gedaald, mogelijk door de toegenomen inzet van technologie in beveiligingssystemen. Geweldsmisdrijven, waaronder moord, doodslag en mishandeling, zijn een van de meest verontrustende vormen van criminaliteit. In 2024 zien we een toename in meldingen van N1 ineractive geweldsmisdrijven, vooral in stedelijke gebieden.

Er wordt steeds meer bekend over (online) gokken, gokproblemen en -verslaving in Nederland. Het grootste gedeelte van de informatie komt vanuit vragenlijstonderzoek of bronnen zoals LADIS en de Kansspelautoriteit. Het expertisecentrum werkt aan het verbreden van de bronnen over gokschade en gokproblemen. Mannen en vrouwen zijn vrijwel even vaak slachtoffer van online criminaliteit. Ze krijgen in gelijke mate met de verschillende online delictsoorten te maken. Ouders, docenten, leerlingen, directies, besturen en interne of externe vertrouwenspersonen kunnen situaties van psychisch geweld, waar pesten onder valt, melden bij de vertrouwensinspecteurs.

Door normen rond gendergelijkheid en respectvol gedrag te veranderen, pak je ongewenst seksueel gedrag structureel aan. Dat blijkt ook uit cijfers vanhet Centrum Seksueel Geweld waar in 2022 een toename was van het aantal meldingen en hulpvragen. Deze toename deed zich vooral voor in de periode na de uitzending van BOOS over misstanden bij The Voice of Holland. Hoewel het aantal meldingen en hulpvragen in 2023 ook weer afnam, bleef het aantal nog altijd hoger dan in 2021. Vooral 25- tot 45-jarigen kopen via internet; in 2022 kocht 88 procent van hen online goederen of diensten, ongeveer evenveel als een jaar eerder.

Het gaat om situaties waarbij grensoverschrijdend lichamelijk contact plaatsvond, variërend van ongewenste aanrakingen tot verkrachting. De PHGSG heeft als doelstelling het verkrijgen van inzicht in de aard en omvang van slachtofferschap van huiselijk geweld, seksuele intimidatie en seksueel geweld onder de Nederlandse bevolking van 16 jaar of ouder. Ook het verkrijgen van inzicht in de trend van de jaarprevalentie van huiselijk geweld, seksuele intimidatie en seksueel geweld is een doelstelling van de monitor. In 2022 gebruikten vrijwel alle 12-plussers (94 procent) het internet. Het dagelijkse internetgebruik is sterk toegenomen van 76 procent in 2012 tot 90 procent in 2022. Online activiteiten zoals internetbankieren en socialemediagebruik zijn in de afgelopen tien jaar gestaag gestegen.

3 Gevolgen online criminaliteit voor slachtoffers

Het welvaartsniveau wordt gebaseerd op het gestandaardiseerd besteedbaar inkomen en het vermogen van huishoudens. Op basis van het inkomen en welvaart van het huishouden zijn huishoudens opnieuw geordend van laag naar hoog en in vijf gelijke groepen (kwintielgroepen) ingedeeld. Huishoudens in de laagste welvaartsgroep hebben een laag inkomen én een laag vermogen. Naarmate het inkomen of vermogen hoger is, wordt een huishouden in een hogere groep (kwintiel) ingedeeld.

• Uit cijfers van het CBS blijkt dat de bedrijfstak “loterijen en kansspelen” in Nederland in 2018 een omzet van ruim 2,5 miljard euro had.
• Want hoewel de meeste mensen recreatief gokken, ervaart een kleine groep ernstige problemen.
• In het meest recente onderzoek van Seks onder je 25e geeft 22% van de meiden en 5% van de jongens aan dat ze minstens 1 keer in hun leven seksueel geweld hebben meegemaakt.
• Ook wordt onderzocht of de jaarprevalentie in de tijd aan verandering onderhevig is.
• In het onderzoek ‘Seks onder je 25e’ is ook gevraagd of jongeren van 13 tot en met 24 jaar ooit te maken hebben gehad met seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn psychische problemen ook het meest genoemde negatieve gevolg, gevolgd door seksuele problemen. 5,3 procent van de jongeren van 15 tot 25 jaar zegt in 2023 slachtoffer geweest te zijn van online bedreiging en intimidatie. 1,9 procent van de 15- tot 25-jarigen was in de afgelopen twaalf maanden slachtoffer van online pesten. In het onderzoek Online Veiligheid en criminaliteit van het Centraal Bureau voor de Statistiek zijn jongeren en jongvolwassenen ook gevraagd of ze slachtoffer zijn geweest van online bedreiging en intimidatie. Het gaat hierbij om bedreiging, pesten, stalken en shamesexting (het verspreiden van naaktfoto’s of -filmpjes van het slachtoffer of het dreigen hiermee).

Hoeveel mensen risicovol gokken

Slachtoffers leggen naar verhouding weinig contact met instanties zoals de politie, Veilig Thuis en het Centrum Seksueel Geweld. Afhankelijk van de ervaring wordt door 4 tot 9 procent van de slachtoffers van huiselijk geweld gepraat met de politie. Bij slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag is dat 1 procent. Met medewerkers van Veilig Thuis praten, afhankelijk van de ervaring, 2 tot3 procent van de slachtoffers van huiselijk geweld.

Cijfers over pesten: daders

Helaas brengt de laatste pagina van de factsheet nog meer slecht nieuws. Zoals we zelf al vaker geschreven hebben, werkt het Nederlandse systeem waarbij aanbieders een zorgplicht hebben, niet zoals verwacht of gehoopt. Het feit dat meer dan de helft van de spelers ‘niet door aanbieders bereikt’ is zegt genoeg. Dat spelers niet geïnformeerd worden  over (de risico’s van) hun speelgedrag, de mogelijkheden om een gokstop te nemen of waar ze hulp kunnen vinden staat haaks op de doelstelling van het beschermen van spelers.

De definitie van seksueel grensoverschrijdend gedrag

Bijna driekwart (73 procent) zegt dit te hebben gedaan toen zij huiselijk geweld in hun omgeving vermoedden, hoorden of zagen. Als het gaat om seksueel grensoverschrijdend gedrag geeft eveneens 73 procent dit aan. Met de (vermoedelijke) pleger, een hulpverlener of de politie is minder vaak gepraat. Het verschil tussen het aantal jongens en meisjes die zeggen gepest te worden is verwaarloosbaar klein. Jongens in het voortgezet onderwijs worden vaker lichamelijk of materieel gepest, terwijl meisjes vaker mondeling, relationeel en online gepest worden. In deze paragraaf worden de belangrijkste concepten die in deze monitor centraal staan en de operationalisering ervan toegelicht.

Hoeveel mensen illegaal gokken

Met de stijgende digitalisering van de samenleving is cybercriminaliteit een steeds groter probleem geworden. In 2024 zijn er meer meldingen van hacking, identiteitsdiefstal en online fraude. Criminaliteit kan worden gedefinieerd als gedrag dat in strijd is met de wet en dat bestraft kan worden met juridische sancties.

Onder leerlingen in het voortgezet onderwijs gaat het om 2,5 procent. Circa 10 procent van de jongens en meisjes op het voortgezet onderwijs zegt weleens seksuele gemeenschap te hebben gehad. Vrouwen zijn ongeveer even vaak slachtoffer van huiselijk geweld als mannen (10 tegen 7 procent, geen significant verschil).

Van de verschillende uiteenlopende vormen van seksueel grensoverschrijdend gedrag gaven 16-plussers in 2024 het vaakst aan slachtoffer te zijn geweest van offline seksuele intimidatie (8 procent, bijna 1,2 miljoen). Van online seksuele intimidatie werd 5 procent slachtoffer (ruim 760 duizend 16-plussers), en van fysiek seksueel geweld 4 procent (ruim 520 duizend). Alleen het percentage slachtoffers van offline seksuele intimidatie was in 2024 hoger dan in 2020; ook in 2022 nam dit al toe. Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag komt het overgrote deel van de plegers niet uit huiselijke kring. Bij offline en online seksuele intimidatie ging het bij ongeveer de helft van de slachtoffers om een onbekende. Bij fysiek seksueel geweld kennen de meeste slachtoffers (61 procent) de pleger.

Herhaling van de monitor in 2026 en 2028 wordt op een later moment bepaald. Mogelijk maken eventuele volgende metingen langetermijntrends in de ontwikkeling van huiselijk geweld en seksueel grensoverschrijdend gedrag inzichtelijk. Hoeveel Nederlanders waren in 2024 slachtoffer van huiselijk geweld en van seksueel grensoverschrijdend gedrag? En hoe heeft het slachtofferschap van huiselijk geweld en van seksueel grensoverschrijdend gedrag zich tussen 2020 en 2024 ontwikkeld? Deze vragen, en nog meer, worden in deze Prevalentiemonitor Huiselijk Geweld en Seksueel Grensoverschrijdend gedrag (PHGSG) 2024 beantwoord.

Sociale ongelijkheid en armoede zijn belangrijke factoren die bijdragen aan criminaliteit. Gebieden met hogere niveaus van ongelijkheid vertonen vaak hogere criminaliteitscijfers. In tijden van economische stress zien we vaak een toename van criminaliteit, vooral bij economische misdrijven zoals diefstal en fraude.

In 2022 zei 74 procent van de 12-plussers, ongeveer 11,2 miljoen mensen, iets online gekocht te hebben gedurende de drie maanden voorafgaand aan het onderzoek. Mensen waren in 2021 tijdens de coronapandemie meer aan huis gebonden en kochten mogelijk meer online. Het percentage online kopers in 2022 is wel iets hoger dan in 2020 (71 procent).